۱۴۰۵ آبان ۲۶, سه‌شنبه

پاراگراف اول؛ چرا با هر تغییر در ایران، سایه دیکتاتوری بازمی‌گردد؟

 

پاراگراف اول؛ چرا با هر تغییر در ایران، سایه دیکتاتوری بازمی‌گردد؟

چرا با هر تحول سیاسی در ایران، دیکتاتوری دوباره بازتولید می‌شود؟

چرا تلاش‌های ایرانیان برای تغییر ساختار قدرت، از انقلاب مشروطه تا انقلاب بهمن ۱۳۵۷، نتوانسته به استقرار پایدار حکومتی قانون‌مدار و پاسخگو بینجامد؟ چه عواملی سبب شده‌اند که با وجود تحولات بزرگ سیاسی و اجتماعی، استبداد در شکل‌های گوناگون بازتولید شود؟

آیا ریشهٔ این چرخه را باید در تاریخ و جغرافیای ایران جست‌وجو کرد، یا در ساختار اقتصادی، فرهنگ سیاسی و نقش دین در جامعه؟ و اساساً تا چه اندازه می‌توان میان این عوامل و شکل‌گیری حکومت‌های اقتدارگرا رابطهٔ علت و معلولی برقرار کرد؟

تداوم استبداد و جایگزین شدن حکومت‌های اقتدارگرا با یکدیگر، یادآور حکایتی است که عبدالرحمن جامی، شاعر و نویسندهٔ سدهٔ نهم قمری، در کتاب «بهارستان» از حجاج بن یوسف ثقفی، از حاکمان اموی، نقل کرده است:

«حجاج را گفتند: از خدای بترس و با مسلمانان ظلم مکن. به منبر برآمد و وی به‌غایت فصیح بود و گفت: خدای تعالی مرا بر شما مسلط کرده است. اگر من بمیرم، شما بعد از من از ظلم نخواهید رست، به این فعل که شما راست. خدای تعالی را جز من بندگان بسیارند؛ اگر من بمیرم، یکی بتر از من بیاید.»

جامی در ادامهٔ حکایت، با دو بیت شعر نیز بر ارتباط رفتار مردم و شیوهٔ حکمرانی نیز تأکید می‌کند: «خواهی که شاه عدل کند، عدل‌پیشه باش / در کار خود که معرکهٔ گیرودار توست / شاه آینه است و هرچه همی بینی اندر او / پرتو فکنده قاعدهٔ کاروبار توست»

در برنامهٔ رادیویی «پاراگراف اول»، رامین پرهام، پژوهشگر علوم انسانی از فرانسه، امین نایب‌پور، پژوهشگر فلسفه از آمریکا، و مهرداد میردامادی، از دبیران رادیو فردا، به بررسی ریشه‌های تاریخی، فرهنگی و اقتصادی استبداد و چگونگی بازتولید آن در جامعهٔ ایران پرداخته‌اند.

0 Comments: